الشيخ أبو الفتوح الرازي

166

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

فرعون بود ، أعنى صلب ( 1 ) ، دست و پاى بر خلاف بريدن . و گفتند : « في » ، به معنى على است ، چنان كه شاعر گفت : هم صلبوا العبدىّ في جذع نخلة ( 2 ) فلا عطست شيبان الَّا باجدعا و گفتند : در آيت و ( 3 ) بيت ، « في » به جاى خود است در معنى ، براى آن كه از جهت ملابستى كه ميان درخت و مصلوب هست پندارى ( 4 ) كه درخت ظرف مصلوب است . * ( وَلَتَعْلَمُنَّ ) * ، و شما بدانى كه از ميان ما و شما - يعنى او و موسى - كه عذاب كه سختتر است و باقيتر ! و نصب * ( عَذاباً ) * ، بر تميز است . * ( قالُوا لَنْ نُؤْثِرَكَ ) * ، ايشان جواب دادند كه : ما تو را نگزينيم بر آنچه به ما آمد از بيّنت و حجّت ، و نه بر خداى كه ما را آفريد . بر اين قول « واو » عطف باشد ، و گفتند : « واو » قسم است ، يعنى تو را نگزينيم بر آنچه معلوم شد ( 5 ) از ادلَّه و حجج و بيّنات ، به حقّ آن خداى كه ما را آفريد . * ( فَاقْضِ ما أَنْتَ قاضٍ ) * ، آن حكم كه خواهى كردن مىكن ، و گفتند ، معنى آن است كه : تمّم ما عزمت عليه ، فانّ القضاء في اللَّغة هو الاتمام و الاحكام ، قال : و عليهما مسرودتان قضا هما داود او صنع السّوابغ تبّع * ( إِنَّما تَقْضِي هذِه الْحَياةَ الدُّنْيا ) * ، تو حكم در اين دنيا توانى كردن كه تو را در آخرت حكمى نباشد ، و نصب او بر ظرف است . و كوفيان گفتند : نصب است به عدم الخافض . * ( إِنَّا آمَنَّا بِرَبِّنا ) * ، و در خبر است كه ، آسيه پرسيد كه : كه غالب شد ؟ و دست كه را بود ؟ گفتند : موسى را . گفت ( 6 ) : آمنت بربّ موسى و هارون . فرعون گفت : از دل مىگويى ؟ گفت : اى و اللَّه ! گفت : به روى و بنگرى سنگى كه از آن سنگيتر ( 7 ) نباشد به يارى تا بر او زنيم تا بميرد . برفتند و سنگى بياوردند . او سر سوى آسمان كرد ، خداى

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها و . ( 2 ) . آط و ديگر نسخه بدلها : النّخلة ، به قياس با منابع شعر و لغت ، تصحيح شد . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها در . ( 4 ) . آب ، آز ، مش : پندارند . ( 5 ) . آب : باشد ، آز : ما شد . ( 6 ) . آب ، آز ، مش : گفتند . ( 7 ) . آج ، لب ، مش : سنگينتر .